Καθαρισμός καυστήρων αερίου στην ψησταριά: οδηγός βήμα βήμα

Οι καυστήρες της ψησταριάς υγραερίου καθαρίζονται σε δέκα με είκοσι λεπτά: κλείνετε τη φιάλη, αφήνετε την ψησταριά να κρυώσει, βγάζετε σχάρες και καλύμματα φλόγας, βουρτσίζετε τον κάθε καυστήρα κατά μήκος των οπών, ανοίγετε όσες έχουν φράξει με λεπτό σύρμα ή βελόνα και ελέγχετε ότι η φλόγα βγαίνει ξανά μπλε και ομοιόμορφη. Παρακάτω θα βρείτε τα εργαλεία, τη σωστή σειρά, τα λάθη που φράζουν τις οπές αντί να τις ανοίγουν και τα σημάδια που δείχνουν ότι ο καυστήρας θέλει αλλαγή.

Βασικά συμπεράσματα

• Πορτοκαλί, κίτρινη ή χαμηλή φλόγα και άνισο ψήσιμο σε μια ζώνη της σχάρας είναι τα πιο συνηθισμένα σημάδια ότι ο καυστήρας θέλει καθάρισμα.
• Καθαρίζετε πάντα με κλειστή φιάλη και κρύα ψησταριά, και βουρτσίζετε κατά μήκος των οπών, ποτέ μέσα σε αυτές.
• Οι φραγμένες οπές ανοίγουν με λεπτό σύρμα ή βελόνα, όχι με οδοντογλυφίδα ή σπίρτο που σπάει μέσα.
• Δεν αναμειγνύετε ποτέ καθαριστικά και δεν τα χρησιμοποιείτε πιο πυκνά από όσο γράφει η ετικέτα.
• Μετά την επανασυναρμολόγηση ελέγχετε φλόγα και συνδέσεις πριν ψήσετε, και αν μυρίσει αέριο σταματάτε αμέσως.

Πίνακας περιεχομένων

• Ψησταριά ή λέβητας θέρμανσης;
• Τα σημάδια ότι ο καυστήρας θέλει καθάρισμα
• Κάθε πότε καθαρίζετε τους καυστήρες
• Τι χρειάζεστε και τι να αποφύγετε
• Ο καθαρισμός βήμα βήμα
• Πώς ανοίγετε τις οπές χωρίς να τις φράξετε
• Έλεγχος μετά τον καθαρισμό
• Πότε ο καυστήρας θέλει αλλαγή και όχι καθάρισμα
• Η δική μας ματιά
• Όλα όσα χρειάζεστε για καθαρούς καυστήρες
• Συχνές ερωτήσεις
• Πηγές

Ψησταριά ή λέβητας θέρμανσης;

Ο όρος «καυστήρας αερίου» χρησιμοποιείται και για τους καυστήρες των λεβήτων φυσικού αερίου στο σπίτι. Αυτός ο οδηγός αφορά τους καυστήρες της ψησταριάς υγραερίου, δηλαδή τους μεταλλικούς σωλήνες με τις οπές που βρίσκονται κάτω από τη σχάρα και δίνουν τη φλόγα. Αν ψάχνετε την ετήσια συντήρηση του λέβητα του σπιτιού σας, αυτή γίνεται από πιστοποιημένο τεχνικό θέρμανσης και δεν είναι δουλειά για τον ιδιοκτήτη.

Στην ψησταριά, αντίθετα, ο καθαρισμός των καυστήρων είναι απλή, τακτική φροντίδα που κάνετε μόνοι σας με λίγα εργαλεία. Αξίζει τον κόπο: ένας καθαρός καυστήρας δίνει σταθερή θερμοκρασία σε όλη την επιφάνεια, ζεσταίνεται πιο γρήγορα και κρατά την ψησταριά σας σε καλή κατάσταση για πολλές σεζόν.

Τα σημάδια ότι ο καυστήρας θέλει καθάρισμα

Ο καυστήρας σπάνια «χαλάει» ξαφνικά. Συνήθως σας προειδοποιεί σιγά σιγά, και αν ξέρετε τι να κοιτάξετε, τον καθαρίζετε πριν σας χαλάσει ένα τραπέζι με φίλους.

Το χρώμα και το ύψος της φλόγας. Μια σωστά ρυθμισμένη φλόγα υγραερίου είναι κυρίως μπλε, με ίσως λίγες κίτρινες άκρες. Ως ενδείξεις βρώμικου ή φραγμένου καυστήρα αναφέρονται η μικρότερη φλόγα και η πορτοκαλί αντί για μπλε φλόγα. Η κίτρινη, «τεμπέλικη» φλόγα συχνά αφήνει και μαύρη αιθάλη στα σκεύη και στο φαγητό.

Άνισο ψήσιμο. Αν η μία πλευρά της σχάρας καίει και η άλλη μόλις ζεσταίνεται, παρότι οι διακόπτες είναι στην ίδια θέση, κάποιες οπές πιθανότατα έχουν φράξει.

Κενά στη σειρά της φλόγας. Ανάψτε την ψησταριά χωρίς σχάρες και καλύμματα φλόγας (με προσοχή και μακριά από τη φλόγα) και κοιτάξτε από ασφαλή απόσταση: σε καθαρό καυστήρα οι μικρές φλόγες σχηματίζουν συνεχή γραμμή. Σημεία χωρίς φλόγα σημαίνουν φραγμένες οπές.

Δύσκολο άναμμα ή σβήσιμο σε χαμηλή θέση. Όταν ο καυστήρας δεν ανάβει εύκολα ή σβήνει στο χαμηλό, το αέριο μπορεί να μη φτάνει ελεύθερα στις οπές κοντά στον αναφλεκτήρα.

Ήχος σφυρίγματος ή «μπουμ» στο άναμμα. Αυτό χρειάζεται άμεση προσοχή: κλείστε τη φιάλη και ελέγξτε τον καυστήρα και τον σωλήνα εισαγωγής αέρα πριν ξαναχρησιμοποιήσετε την ψησταριά.

Κάθε πότε καθαρίζετε τους καυστήρες

Δεν υπάρχει ένας κανόνας για όλους, γιατί μετρά πόσο συχνά ψήνετε και τι ψήνετε. Οι λιπαρές μπριζόλες, τα λουκάνικα και οι μαρινάδες με ζάχαρη στάζουν περισσότερο από τα λαχανικά ή το ψάρι σε φύλλο. Το εγχειρίδιο του κατασκευαστή της ψησταριάς σας είναι πάντα το πρώτο σημείο αναφοράς. Από την εμπειρία μας, ένα πρόγραμμα σαν το παρακάτω καλύπτει τους περισσότερους οικιακούς χρήστες:

Το τελευταίο σημείο έχει σημασία στην Ελλάδα, όπου πολλές ψησταριές μένουν στο μπαλκόνι από τον Οκτώβριο μέχρι το Πάσχα. Μέσα σε αυτούς τους μήνες, έντομα, αράχνες, σκόνη και υγρασία μπορούν να μπουν στους σωλήνες και να μπλοκάρουν τη ροή. Ένα καλό κάλυμμα κατά την αχρησία μειώνει πολύ τη δουλειά της άνοιξης.

Τι χρειάζεστε και τι να αποφύγετε

Τα εργαλεία

• Βούρτσα με ανοξείδωτες ή ορειχάλκινες τρίχες για την εξωτερική επιφάνεια του καυστήρα.
• Λεπτό σύρμα, συνδετήρα ανοιγμένο ή βελόνα για τις φραγμένες οπές.
• Μακριά, στενή βούρτσα σωλήνων (venturi) για το εσωτερικό του σωλήνα εισαγωγής αέρα.
• Σφουγγάρι ή πανί που δεν χαράζει, ζεστό νερό και ήπιο απορρυπαντικό πιάτων.
• Ξύστρα πλαστική ή ξύλινη για τα καλύμματα φλόγας και τον πάτο της εστίας.
• Γάντια εργασίας και ένα κατσαβίδι, αν οι καυστήρες σας στερεώνονται με βίδες.

Αν θέλετε να τα έχετε όλα μαζί, τα έτοιμα σετ γλιτώνουν ψάξιμο. Για ψησταριές με ανοξείδωτες επιφάνειες υπάρχει το Weber 18283 kit καθαρισμού ανοξείδωτης ψησταριάς, ενώ για εμαγιέ επιφάνειες το Weber 18284 kit για εμαγιέ ψησταριές. Ιδιοκτήτες Napoleon μπορούν να δουν το σετ καθαρισμού Napoleon 62045. Για το καθημερινό σκούπισμα, ένα σφουγγάρι καθαρισμού Weber 17688 αρκεί.

Τα καθαριστικά, με μέτρο

Για τους καυστήρες, ζεστό νερό με λίγο υγρό πιάτων καλύπτει σχεδόν κάθε περίπτωση. Αν χρειαστείτε απολιπαντικό για τα καλύμματα φλόγας ή τον πάτο της εστίας, ακολουθήστε την ετικέτα κατά γράμμα: η χρήση προϊόντος πιο ισχυρού από όσο ορίζει η ετικέτα δεν δίνει απαραίτητα καλύτερο αποτέλεσμα και μπορεί να αυξήσει τη φθορά, τα υπολείμματα ή τον ερεθισμό. Το ίδιο ισχύει για την ποσότητα: περισσότερο καθαριστικό συχνά σημαίνει περισσότερα κατάλοιπα που καίγονται μετά πάνω στον καυστήρα.

Τι να αποφύγετε

• Ανάμειξη καθαριστικών. Μην ανακατεύετε ποτέ προϊόντα όπως χλωρίνη και αμμωνία, γιατί μπορεί να απελευθερωθούν τοξικά αέρια.
• Οδοντογλυφίδες και σπίρτα στις οπές. Σπάνε εύκολα και το κομμάτι που μένει μέσα φράζει την οπή μόνιμα.
• Τρυπάνι ή σύρμα πιο χοντρό από την οπή. Μια διευρυμένη οπή αλλάζει τη φλόγα σε εκείνο το σημείο.
• Νερό υπό πίεση πάνω στους καυστήρες τοποθετημένους στην ψησταριά. Το νερό μπορεί να φτάσει στις βαλβίδες και στον αναφλεκτήρα.
• Συρματόβουρτσα από μαλακό ατσάλι. Αφήνει ρινίσματα που σκουριάζουν πάνω στο μέταλλο.

Ο καθαρισμός βήμα βήμα

1. Κλείστε το αέριο. Γυρίστε όλους τους διακόπτες στο «off», κλείστε τη βάνα της φιάλης και, αν θέλετε μέγιστη ασφάλεια, αποσυνδέστε τον ρυθμιστή.
2. Αφήστε την ψησταριά να κρυώσει τελείως. Τα καλύμματα φλόγας κρατούν θερμότητα πολύ μετά το σβήσιμο. Καλύτερα να καθαρίζετε την επόμενη μέρα ή τουλάχιστον μία ώρα μετά.
3. Βγάλτε σχάρες και καλύμματα φλόγας. Αφήστε τα στην άκρη για να τα καθαρίσετε χωριστά, σε σκάφη με ζεστό νερό και υγρό πιάτων.
4. Φωτογραφίστε πριν λύσετε. Μια φωτογραφία με το κινητό δείχνει πώς ακριβώς κάθεται κάθε καυστήρας στη βαλβίδα του. Βοηθά πολύ στην επανασυναρμολόγηση.
5. Αφαιρέστε τους καυστήρες, αν το επιτρέπει το μοντέλο. Σε πολλές ψησταριές βγαίνουν ξεβιδώνοντας μία βίδα ή ένα κλιπ στο πίσω μέρος. Αν το εγχειρίδιο δεν προβλέπει αφαίρεση, καθαρίστε τους στη θέση τους.
6. Βουρτσίστε την εξωτερική επιφάνεια. Με τη βούρτσα, κινηθείτε κατά μήκος του καυστήρα, ακολουθώντας τη σειρά των οπών και όχι κάθετα πάνω τους.
7. Ανοίξτε τις φραγμένες οπές. Περάστε το λεπτό σύρμα σε κάθε οπή που φαίνεται βουλωμένη, με ελαφριά περιστροφή, χωρίς να πιέζετε.
8. Καθαρίστε τον σωλήνα εισαγωγής αέρα. Περάστε τη στενή βούρτσα μέσα στον σωλήνα venturi για να βγάλετε ιστούς, φωλιές εντόμων και σκόνη.
9. Τινάξτε τα υπολείμματα. Χτυπήστε απαλά τον καυστήρα στο χέρι σας ή φυσήξτε με αέρα, ώστε να πέσουν όσα έμειναν μέσα.
10. Αν τους πλύνατε, στεγνώστε τους τελείως. Αφήστε τους στον ήλιο ή σε ζεστό σημείο. Νερό που μένει μέσα στον καυστήρα προκαλεί σκουριά και κακή φλόγα.
11. Καθαρίστε την εστία. Ξύστε τα λίπη και τα κατάλοιπα από τον πάτο προς το συρτάρι λίπους και αδειάστε το.
12. Επανασυναρμολογήστε με βάση τη φωτογραφία. Βεβαιωθείτε ότι το στόμιο κάθε καυστήρα κάθεται σωστά πάνω από τη βαλβίδα του.

Πώς ανοίγετε τις οπές χωρίς να τις φράξετε

Εδώ γίνονται τα περισσότερα λάθη. Ο καυστήρας είναι κούφιος: ό,τι σπρώξετε μέσα από μια οπή μένει στον σωλήνα και καταλήγει να φράζει την επόμενη. Γι’ αυτό προτείνεται απαλό βούρτσισμα των οπών από το κέντρο προς τα έξω και πλευρικά, ώστε τα υπολείμματα να φεύγουν προς τα έξω και όχι μέσα.

Στην πράξη:

• Κρατήστε τον καυστήρα με τις οπές προς τα κάτω όταν τον βουρτσίζετε εκτός ψησταριάς. Έτσι τα σωματίδια πέφτουν έξω με τη βαρύτητα.
• Το σύρμα μπαίνει ίσια και βγαίνει ίσια. Μην το κουνάτε σαν μοχλό, γιατί ανοίγετε την οπή ή τη στραβώνετε.
• Μία οπή τη φορά. Δουλέψτε με τη σειρά από τη μία άκρη στην άλλη, για να μην ξεχάσετε καμία.
• Τελειώστε με τίναγμα. Αφού ανοίξετε όλες τις οπές, χτυπήστε απαλά τον καυστήρα για να πέσουν όσα μπήκαν μέσα.

Αν μια οπή δεν ανοίγει με το σύρμα ή φαίνεται ήδη μεγαλύτερη από τις διπλανές, μην επιμένετε: είναι σημάδι φθοράς και μάλλον ήρθε η ώρα για αντικατάσταση.

Έλεγχος μετά τον καθαρισμό

Πριν βάλετε φαγητό στη σχάρα, κάντε έναν σύντομο έλεγχο:

1. Συνδέστε τη φιάλη και ελέγξτε τις συνδέσεις. Τα περισσότερα εγχειρίδια προτείνουν να βρέξετε τον ρυθμιστή και τον σωλήνα με σαπουνόνερο, να ανοίξετε τη βάνα με κλειστούς διακόπτες και να δείτε αν σχηματίζονται φυσαλίδες.
2. Ανάψτε έναν καυστήρα τη φορά, ακολουθώντας τη διαδικασία του κατασκευαστή, με το καπάκι ανοιχτό.
3. Κοιτάξτε τη φλόγα. Πρέπει να είναι μπλε, σταθερή και ομοιόμορφη σε όλο το μήκος.
4. Ζεστάνετε την ψησταριά 10 με 15 λεπτά με κλειστό καπάκι, ώστε να καούν τυχόν υπολείμματα καθαριστικού πριν το ψήσιμο.

Αν δείτε φυσαλίδες, μυρίσετε αέριο ή η φλόγα βγαίνει από σημεία εκτός οπών, κλείστε αμέσως τη φιάλη, μην ανάψετε την ψησταριά και επικοινωνήστε με τεχνικό αερίου ή με το σέρβις του κατασκευαστή. Το ίδιο ισχύει αν η φλόγα παραμένει κίτρινη και μετά τον καθαρισμό: μπορεί να φταίει ο ρυθμιστής ή η ρύθμιση αέρα και όχι η βρωμιά.

Μετά τον καθαρισμό, βάλτε τα καθαριστικά και τα απολιπαντικά πίσω στη θέση τους, στις αρχικές συσκευασίες με τις ετικέτες άθικτες, μακριά από παιδιά και κατοικίδια.

Πότε ο καυστήρας θέλει αλλαγή και όχι καθάρισμα

Ακόμα και ο καλύτερος καυστήρας κάποια στιγμή φθείρεται. Σκεφτείτε αντικατάσταση όταν:

• βλέπετε τρύπες από σκουριά ή ρωγμές στο μέταλλο,
• οι οπές έχουν ανοίξει και η φλόγα βγαίνει πολύ μεγαλύτερη σε κάποια σημεία,
• ο καυστήρας έχει στραβώσει και δεν κάθεται σωστά στη βαλβίδα,
• η φλόγα μένει άνιση ακόμα και μετά από προσεκτικό καθαρισμό.

Ζητήστε πάντα γνήσιο ανταλλακτικό για το συγκεκριμένο μοντέλο σας. Αν η ψησταριά είναι παλιά και τα προβλήματα πολλά, συχνά συμφέρει περισσότερο μια νέα συσκευή. Ο οδηγός μας για ψησταριά με καπάκι εξηγεί τι να κοιτάξετε στην αγορά και στην ασφαλή χρήση.

Η δική μας ματιά

Στο Grillhaus βλέπουμε κάθε σεζόν το ίδιο μοτίβο: ψησταριές που «δεν ψήνουν όπως πριν» και χρειάζονται απλώς ένα σωστό καθάρισμα καυστήρων. Η αιτία σχεδόν πάντα είναι η ίδια: λίπη που έσταξαν και οπές που έκλεισαν σιγά σιγά.

Πιστεύουμε ότι ο έλεγχος θερμοκρασίας είναι η καρδιά του καλού ψησίματος, και ο έλεγχος θερμοκρασίας ξεκινά από καθαρούς καυστήρες. Γι’ αυτό προτείνουμε δύο συνήθειες: ένα πλήρες καθάρισμα στην αρχή και στο τέλος της σεζόν, και μια ματιά στη φλόγα κάθε φορά που ανάβετε.

Μια επώνυμη ψησταριά από κατασκευαστή όπως η Weber ή η Napoleon είναι σχεδιασμένη να αντέχει χρόνια, και τα σωστά εργαλεία καθαρισμού την κρατούν σε αυτό το επίπεδο. Ένα σετ καθαρισμού που ταιριάζει στο υλικό της ψησταριάς σας και ένα κάλυμμα για τον χειμώνα κοστίζουν λίγο μπροστά σε έναν καυστήρα που σκούριασε πρόωρα.

Grillhaus

Όλα όσα χρειάζεστε για καθαρούς καυστήρες

Στο Grillhaus θα βρείτε σε ένα σημείο τα σετ καθαρισμού, τις βούρτσες και τα εργαλεία για ψησταριές υγραερίου, μαζί με καλύμματα για την προστασία της ψησταριάς τους μήνες που δεν τη χρησιμοποιείτε. Ρίξτε μια ματιά στα αξεσουάρ για ψησταριές και στα εργαλεία barbeque.

Αν πάλι η παλιά σας ψησταριά έχει κάνει τον κύκλο της, δείτε τις ψησταριές υγραερίου της γκάμας μας, από μοντέλα για μπαλκόνι έως μεγάλες ψησταριές για αυλή, όπως η Weber Spirit E-415 και η Weber Genesis E-315. Έχετε και καπνιστήριο; Ο οδηγός καθαρισμού καπνιστηρίου καλύπτει τη δική του φροντίδα.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορώ να πλύνω τους καυστήρες με νερό;

Ναι, αφού τους αφαιρέσετε από την ψησταριά, με ζεστό νερό και λίγο υγρό πιάτων. Το σημαντικό είναι να στεγνώσουν τελείως, μέσα και έξω, πριν τους ξαναβάλετε. Νερό που μένει στο εσωτερικό προκαλεί σκουριά και ασταθή φλόγα.

Γιατί η φλόγα είναι κίτρινη ενώ καθάρισα τους καυστήρες;

Ελέγξτε πρώτα ότι ο σωλήνας εισαγωγής αέρα είναι εντελώς καθαρός και ότι κάθε καυστήρας κάθεται σωστά στη βαλβίδα του. Αν η φλόγα παραμένει κίτρινη, μπορεί να φταίει ο ρυθμιστής ή η ρύθμιση αέρα. Σε αυτή την περίπτωση μην πειραματιστείτε: απευθυνθείτε σε τεχνικό αερίου ή στο σέρβις του κατασκευαστή.

Τι κάνω αν μια οπή δεν ανοίγει με το σύρμα;

Μην βάλετε μεγαλύτερο εργαλείο και μην τρυπήσετε. Δοκιμάστε να μουλιάσετε τον καυστήρα σε ζεστό νερό με υγρό πιάτων, να τον στεγνώσετε και να ξαναπροσπαθήσετε. Αν η οπή παραμένει κλειστή ή η γύρω περιοχή έχει διαβρωθεί, ο καυστήρας θέλει αντικατάσταση.

Χρειάζεται να καθαρίσω τους καυστήρες αν δεν έχω ψήσει όλο τον χειμώνα;

Ναι, και είναι από τους πιο σημαντικούς καθαρισμούς της χρονιάς. Μετά από μήνες αχρησίας, σκόνη, υγρασία ή έντομα μπορεί να έχουν μπει στους σωλήνες. Κάντε έναν πλήρη έλεγχο και καθάρισμα πριν από το πρώτο άναμμα της άνοιξης.

Πηγές

• Όλο Υγεία: Ψησταριά, πώς να την καθαρίσετε σωστά
• American Cleaning Institute: Ask ACI, Cleaning with Degreasers
• Airbnb: Προϊόντα καθαρισμού για τον χώρο σας

Προτεινόμενα

• Καθαρισμός καπνιστηρίου: πλήρης οδηγός βήμα-βήμα
• Weber 18283 Kit Καθαρισμού Ανοξείδωτης Ψησταριάς Υγραερίου
• Weber 18284 Kit Καθαρισμού Για Ψησταριές Υγραερίου Με Εμαγιέ Επίστρωση